Czy dom energooszczędny jest zdrowy? - relacja

W tym roku wiosna nie była dla nas zbyt przychylna. Przyszła późno, nie była zbyt przyjazna nam w marcu, w kwietniu narzekaliśmy na chłód, 12 maja w Polsce padał jeszcze śnieg i dopiero w II połowie maja zaczęliśmy cieszyć się błękitnym niebem i południowym wiatrem już tak w pełni. Ciach-prach!

A w kalendarzu już czerwiec i kolejne nasze SPIN-owskie spotkanie. No a skoro od wiosny zacząłem, to miło mi poinformować, że tym razem dane nam było zjechać do Tarnowa. To jedno z najbardziej nasłonecznionych miast w Polsce, często nazywane „Polskim Biegunem Ciepła”. Temperatury maksymalne odnotowywane przez meteorologów należą nierzadko do najwyższych w Polsce, dlatego na samym początku spotkania poruszyłem temat komfortu termicznego. Na otwartej przestrzeni na komfort termiczny ma wpływ wiele czynników takich jak wilgotność powietrza, prędkość wiatru, wysokość słońca nad horyzontem czy wartość ciśnienia. A, że jedną z komórek Małopolskiego SPIN-u jest dział budownictwa energooszczędnego, zwróciłem uwagę słuchaczy na istotę komfortu termicznego w pomieszczeniach domów, w których przebywamy. Energooszczędność idealnie wpisuje się w temat ochrony klimatu, wszak globalne ocieplenie klimatu wynika z działalności przemysłowej człowieka, ale także z tego jak człowiek organizuje sobie komfort życia wokół siebie. Jeśli mamy nieszczelne okna - ciepło z domu uciekać będzie przez mostki termiczne, jeśli mamy stare systemy grzewcze oparte na węglu (tak, tak ekogroszek też mam na myśli)  rachunki  za ogrzewanie nie będą niskie, jeśli mamy dom z małymi otworami okiennymi, a na podwórzu (wersja krakowska na polu) wysokie liściaste krzaki i drzewa  - nie liczmy na to, że słońce ze swoją energią zagości w naszym salonie czy kuchni. 

Dlatego mając świadomość tego co wpływa na świadomość  jakości życia - powinniśmy dbać o komfort miejsc w których przebywamy. Ale czy dom energooszczędny jest zdrowy? Czy to możliwe? To właśnie było głównym tematem naszego spotkania. Odpowiedź nasuwała się sama 8 czerwca  był ciepłym dniem, ale słuchacze na sali nie musieli zdejmować krawatów czy pić non-stop wody. W sali gdzie się spotkaliśmy panował komfort termiczny- przed ciepłem z zewnątrz chroniły nas bardzo grube mury zabytkowej kamienicy. Ktoś kilka wieków temu pomyślał już o tym, aby Polski Biegun Ciepła nie był jednocześnie Polskim Biegunem Sahary.  

O pracach SPIN-u,  jego istocie, założeniach i planach na przyszłość bliższą i dalszą, a także o Centrach Transferu Wiedzy  dowiedzieliśmy się z prezentacji Pani Anny Mlost - Zastępcy Dyrektora Departamentu Polityki Regionalnej. Krótko i zwięźle - przedstawiciele małych i średnich przedsiębiorstw oraz Prezesi Spółdzielni mieszkaniowych czy też nauczyciele ze szkół zawodowych od razu zostali dobrze wprowadzeni w temat spotkania. 

Kolejną  prezentacją było wystąpienie dr inż. Małgorzaty Fedorczak - Cisak, która pełni funkcję dyrektora Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego. Początek poświęcony był  historii domów energooszczędnych w Polsce. Dowiedzieliśmy się o Smolcu pod Wrocławiem  i pierwszym w Polsce domu pasywnym, o tym jak tam zadbano o komfort termiczny, jak idea  pasywności i certyfikaty mają się do naszej „polskiej” pogody. W tym miejscu rozpoczęła się pierwsza dyskusja o wymaganiach jakie są związane z domami pasywnymi. Skoro zimą spełniają swoją rolę , to co zrobić z nadmiarem energii słonecznej latem ? Ale odpowiedź została podana dość zgrabnie przez prowadzącą. Pracownicy MCBE (Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego) w swoich podróżach po Polsce często wyszukują domy energooszczędne i rozmawiają z właścicielami czy też architektami takich obiektów. Kwestie problemowe znane ze Smolca znalazły już swoje rozwiązania w innych tego typu domach chociażby przez zastosowanie automatycznych żaluzji zewnętrznych.

Prześledziliśmy wspólnie jakie elementy budownictwa służą domom energooszczędnym i pasywnym. Przede wszystkim odpowiedni projekt architektoniczny uwzględniający położenie działki budowlanej wobec kierunków świata. Po kolei omówiliśmy sobie rodzaje ociepleń, rolę okien, istotę rekuperacji i Gruntowych Wymienników Ciepła i zastosowanie Odnawialnych Źródeł Energii w ogrzewaniu domu. 

Idealnym sprawdzianem dobrze wykonanej pracy przy budowie domu energooszczędnego i pasywnego jest test szczelności domu. Przy takim teście każdy inwestor może się przekonać czy jego dom wymaga jeszcze dodatkowych prac, czy też może już wprowadzać się z meblami. Test szczelności jest też egzaminem dla firmy prowadzącej budowę. To jeden z najważniejszych etapów budowy domu dla obu stron.

Na koniec prezentacji - dobra wiadomość dla MCBE i uczestników konferencji. Pani Małgorzata i Jej zespół zostali zaproszeni do stworzenia Polskiego certyfikatu  domów pasywnych - jako  pierwsi w Polsce. Jako mieszkaniec Mazowsza - chylę głowę przed  działaniami  MCBE. I trzymam kciuki !!!

Równie ciekawe było wystąpienie Pana Krzysztofa Rodaka - Prezesa Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Tarnowie. Tarnowski MPEC stara się skupiać uwagę mieszkańców Tarnowa w kwestii Efektywności energetycznej poprzez stworzenie najnowocześniejszego systemu monitorowania zużytej energii potrzebnej do ogrzewania mieszkań i domów. Można monitorować aktualne zużycie ciepłej wody, ale można też porównać wskazania z poprzednich miesięcy i lat . Nic tak nie przemawia do wyobraźni jak wysokość rachunków za ogrzewanie: rośnie czy maleje? Każdy ma swoją własną  odpowiedź i możliwość wyciągnięcia wniosków. 

Na podanych  stronach www można przeczytać 

http://analizy.mpec.tarnow.pl

„… Tutaj dowiesz się, jakie jest zużycie ciepła Twojego budynku oraz porównasz go pod względem efektywności energetycznej z innymi budynkami w mieście. Analizowane dane dotyczą wyłącznie ciepła zużytego dla potrzeb centralnego ogrzewania.

Zapraszamy do korzystania…” 

Pan Krzysztof podkreślił istotę edukacji energooszczędności poprzez zachętę . Każdy korzystający z usług MPEC ma możliwość porównania swojego  mieszkania i swojego  bloku z innymi mieszkaniami czy też  blokami na tym samym osiedlu. To samo dotyczy  innych osiedli Tarnowa. 

Po kilku latach funkcjonowania portalu można już wyciągać wnioski, że rośnie świadomość efektywności energetycznej wśród mieszkańców Tarnowa. Jeśli mieszkańcy miasta  wiedzą jak mają gospodarować mądrze w swoim mieszkaniu/domu mogą poprawiać stan czystości powietrza w mieście, powietrze staje się bardziej przyjazne naszemu zdrowiu.  I rzeczywiście kolejny prelegent to potwierdził: zanieczyszczenie powietrza w Tarnowie zmniejsza się. 

I jeszcze jeden cytat z wystąpienia Pana Krzysztofa: „… Innowacyjność to nie tylko działanie, ale także sposób myślenia…”

Kolejne minuty spotkania to wykład Pani prof dr hab Mieczysławy Najbar. Pani Profesor jest Pracownikiem Uniwersytetu Jagiellońskiego na Wydziale Chemii.  W odniesieniu do energooszczędności i uzyskiwania ciepła Pani profesor skupiła się na problemie zanieczyszczeń powietrza. Przedstawiła katalizator, jeden z wynalazków powstałych na Jej Wydziale. 

Opracowany przez pracowników naukowych  katalizator ma pomóc w walce z zanieczyszczeniami. Wynalazek jest w stanie zatrzymać tlenek azotu, tlenek węgla i węglowodory, które są emitowane przy spalaniu węgla w domach, kotłowniach osiedlowych  czy w dużych elektrowniach. Będzie w stanie zatrzymywać również rakotwórcze nanocząsteczki węglowe. Przedstawiona analiza spalin uzmysłowiła nam ile niebezpiecznych dla zdrowia związków powstaje przy spalaniu węgla i jaka jest zależność między czystością powietrza a jakością spalanego węgla.

Tlenek azotu w dużych stężeniach powoduje nadmierne rozszerzanie się naczyń krwionośnych, a nawet ich pękanie. W konsekwencji prowadzi to do chorób cywilizacyjnych, natomiast nanocząstki węglowe wdychane razem z powietrzem uszkadzają delikatną tkankę płuc, co może doprowadzić do pojawienia się komórek nowotworowych. To tylko fragment prezentacji . 

Katalizator opracowany przez naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego będzie testowany przy oczyszczaniu powietrza w elektrociepłowni. UJ podpisało już w tej sprawie umowę z Elektrociepłownią Kraków.

O niskiej jakości powietrza było sporo, ale na koniec powiało optymizmem. Według dostępnych badań i statystyk jakość powietrza w Tarnowie się poprawia. Już po raz drugi mogliśmy o tym usłyszeć podczas naszej konferencji. Takie opinie cieszą. 

Przedstawicielem przedsiębiorców był Pan Jacek Ręka - właściciel firmy produkującej pieco-kominki. Ukazał podczas swojej prezentacji możliwość długiego magazynowania energii cieplnej w swoich produktach. Przekonał nas, że w domach energooszczędnych ciepło potrzebne do ogrzania domów można tanio  uzyskać , ale trzeba też zrobić wszystko, aby to ciepło jak najdłużej pozostało w pomieszczeniach. Według Pana Jacka najbardziej przekonującym czynnikiem skłaniającym do energooszczędności jest czynnik ekonomiczny. Inwestorzy jeszcze słabo się orientują w zagadnieniach związanych z budową domów pasywnych i energooszczędnych. Potrzebna jest edukacja na szeroką skalę . 

Na koniec wysłuchaliśmy wystąpienia Pana Prezydenta Tarnowa Piotra Augustyńskiego. Na co dzień Pan Piotr jest odpowiedzialny za rozwój przedsiębiorczości w mieście. Władze umożliwiają inwestorom rozwój w regionie poprzez konkretne działania. Co ostatnio działo się w regionie?  Oto kilka przykładów:

Dowiedzieliśmy się  o tym,  że przedsiębiorcy mogą  składać wnioski na utworzenie lub rozbudowę infrastruktury, służącej prowadzeniu prac badawczo-rozwojowych. Prace te muszą dotyczyć obszaru produktów, usług, procesów lub technologii. Na ten cel zarezerwowano ze środków europejskich 900 mln zł.

Kilku przedsiębiorców z Małopolski wzięło udział w pięciu warsztatach specjalnie przygotowanych w ramach projektu „Business Boost for Małopolska”, realizowanego przez Wydział Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta Tarnowa oraz Centrum Transferu Technologii Politechnika Krakowska. 

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w Warszawie zachęca przedsiębiorców do udziału w kolejnych konkursach, w których można uzyskać dofinansowania do planowanych przedsięwzięć badawczo-rozwojowych. Do rozdysponowania jest 150 mln złotych. 

Władze miasta umożliwiają małym i średnim przedsiębiorcom udział w zagranicznych targach szukając nowych rozwiązań w wielu dziedzinach . Podczas takich targów i spotkań międzynarodowych można zauważyć nowe trendy i kierunki rozwoju i zaplanować odpowiednio rozwój szkolnictwa w regionie.

Nie przez przypadek Tarnów został wybrany na nasze spotkanie. Energooszczędność, domy pasywne, nowe rozwiązania rozwiązania stosowane przy budowie domów i budynków użyteczności publicznej - to tematy znane w mieście. Trzeba mieć nadzieję, że wraz z rozwojem wiedzy o odnawialnych źródłach energii i ich użyteczności we współczesnym świecie Tarnów będzie dobrym przykładem na szukanie gotowych rozwiązań.

Następne spotkanie SPIN-u już po wakacjach. 

Tomasz Zubilewicz